محمد بن زكريا الرازي

115

كتاب الجدري والحصبة ( آبله و سرخك ) ( فارسى )

از آن و طبرى « 12 » و ساير پزشكان قبل از خود ياد كرده و عقايد آنان را متذكر گرديده ، ولى

--> از همه پزشكان تا دوران خود مقررى سالانه خاصى در ماه محرم و بابت قيمت لباس و خون گرفتن از هارون و ترتيب دارو و شربت و حق الزحمه از خواهر رشيد ( عباسه ) و اطراقيهاى وى ( رشيد ) و فضل بن ربيع وجوه كلانى دريافت كرده است كه جمعا طبق گفته القفطى در كتاب « اخبار - العلماء باخبار الحكما » طى بيست و سه سال خلافت هارون و خدمت برامكه ( كه مدت آن ده سال بود ) بطور مستمر دريافت داشته است كه جمعا هشتصد و هفتاد هزار درهم مىشده است . از آن گذشته از غله و ساير عوايد از جنديشاپور و بصره و شهرهاى ديگر سالانه هشتصد هزار درهم داشته است . اينها غير از صلات كلانى مىباشد كه در دفتر و طومار خود از آنها ذكر كرده است . گذشته از آن در طومارى كه بجا گذاشته نهصد هزار دينار طلا و مبلغ هنگفتى درهم داشته است . از وى چهار رساله ( كتاب ) در طب و فنون آن و يك رساله در منطق تواريخ اطباء برده شده است . خلاصه آنكه آنچه كه رازى در حاوى آورده است نظرات اين سه طبيب مىباشند كه قبل از وى بودند . ( 12 ) - على بن ربن طبرى ( يا ابن ربن طبرى ) - كنيه‌اش ابو الحسن يا ابو اسحق و نامش على و پدرش رين ( يا زيل يا ربان ) در كتابهاى مورخان آمده است . وى از پزشكان بزرگ تمدن اسلامى است . مولدش شهر مرو به سال 192 هجرى قمرى ( - 8 / 807 ميلادى ) و پسر يك عالم روحانى بود . وى براى مازيار بن قارن نويسندگى مىكرد و چون بدست معتصم خليفه مسلمان و به وى ( معتصم ) نزديك شد . بعدا متوكل خليفه او را از جمله ندماى خود قرار داد . شرح حال وى در كتابهاى « الفهرست » ابن النديم و « اخبار العلماء باخبار الحكماء » قفطى و ديگران آمده است . معروف است كه وى استاد رازى بوده ، ولى اين مطلب صحيح نيست . چرا كه به ظن قوى وفاتش به سال 247 هجرى ( - 2 / 861 ميلادى ) اتفاق افتاده و در اين سال نمىتوان گفت استاد رازى بوده . ويرا مؤلفات چندى در طب و ساير علوم است كه مهمترين آنها عبارتند از : 1 ) كتاب « فردوس الحكمه » كه يك دوره طب و بهداشت و داروشناسى است و به سال - 1928 ميلادى در چاپخانه آفتاب برلين به چاپ رسيده ، 2 ) كتاب « الدين و الدوله » كه به سال 1342 هجرى قمرى ( - 1923 ميلادى ) در مصر به چاپ رسيده است ، 3 ) كتاب « حفظ الصحه » و نه تأليف ديگر . غير از دو كتاب اول و دوم نام ساير مؤلفات طبرى در كتب تواريخ آمده است . توضيح - در مورد اسامى خاص لطفا به زيرنويس‌هاى كتاب و فهرست‌ها مراجعه شود .